บุรีรัมย์-คนบุรีรัมย์ควรรู้ “ชื่นชมหรือขมขื่น” สำนึก 300 องค์ที่ปลายบัด 2 ทำไมต้องปลุกกระแสทวงคืน?

บุรีรัมย์-คนบุรีรัมย์ควรรู้ “ชื่นชมหรือขมขื่น” สำนึก 300 องค์ที่ปลายบัด 2 ทำไมต้องปลุกกระแสทวงคืน?

แบ่งปัน

บุ่รีรัมย์-คนบุรีรัมย์ควรรู้ “ชื่นชมหรือขมขื่น” สำนึก 300 องค์ที่ปลายบัด 2 ทำไมต้องปลุกกระแสทวงคืน?

บทความจาก ทีมทวงคืนและสำนึก 300 องค์ ปราสาทปลายบัด 2 คุณ Thanongsak Hanwong

12705202_586039461552366_6573854296343775010_n

1. ผมเคยเสนอเรื่องที่กรมศิลปากรควรถือโอกาสที่กระแสสังคมในท้องถิ่น ของดินแดนอนาคตมรดกโลกอย่าง พิมาย พนมรุ้งเมืองต่ำ เส้นทางชัยวรมัน ที่ 7 กำลังตื่นตัวกับหลักฐานประติมากรรมสำริดแบบประโคนชัย โดยการจำลองพระพุทธรูปนาคปรก และศิลาจารึกที่ขุดได้จากเขาปลายบัด 2 ตามความต้องการของชาวบ้านยายแย้มพัฒนา

เขาต้องการของกลับคืนเพื่อสร้างสำนึกเรื่องการอนุรักษ์ ตามที่ทราบกันดีว่า ปี2507 เกิดการทำลายล้างบนปราสาทปลายบัด 2 และชาวบ้านที่เขาขึ้นไปขุดยังมีชิวิตอยู่ในเหตุการณ์นั้น เพื่อเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นซึ่งยังอยู่ในความทรงจำของทุกคน หลักฐานที่กลับคืนท้องถิ่น แม้ว่าจะไม่มีประติมากรรมสำริดเนื่องจากส่วนใหญ่ถูกขายออกไปยังต่างประเทศ

แต่โบราณวัตถุที่กรมศิลปากรได้ไปจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครนั้นก็เป็นตัวอย่างที่สำคัญเพียงพอที่จะให้ชนรุ่นหลังเขาได้เล่าเรื่องของท้องถิ่น เรียนรู้จากสิ่งที่ผิดพลาดจากเรื่องเล่าของในอดีตจากรุ่นปู่ย่าตายายเพื่อพัฒนาสำนึกในการอนุรักษ์
เงื่อนไขในการอนุรักษ์โบราณวัตถุสถานเช่นนี้ชาวบ้านเขามีความพร้อมคือ เขามีชุดความรู้ที่ได้จากเรื่องจริงจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นที่ปราสาทปลายบัด 2 ขาดแต่หลักฐานที่เขารอคอย และถามหาเท่านั้น หากกรมศิลปากรมีความตั้งใจในการอนุรักษ์อย่างจริงจังจำเป็นต้องดำเนินการเสีย เพราะจะหาโอกาสที่ชาวบ้านเขามีความรู้ความเข้าใจเช่นนี้อีกคงยากยิ่ง

บุรีรัมย์ ชื่นชม หรือขมขื่น

2.ได้เห็นความสำคัญในฐานะที่เป็นรากเหง้าของชุมชนชาวพุทธศาสนา แห่งอาณาจักรศรีจนาศะ ดินแดนนอกเขตกัมพูเทศ ในช่วงระยะเวลาที่ดินแดนแถบนี้เกิดการแตกแยกเป็นเจนละบก เจนละน้ำ เราเรียกช่วงเวลาที่สับสนวุ่นวายนี้ว่า สมัยทวารวดี (ในไทย) หรือสมัยก่อนเมืองพระนคร (ในกัมพูชา) ราวพุทธศตวรรษที่ 13-14 / คศว.8-9

ที่ผ่านมาเราเชื่อว่าบทบาทของวัฒนธรรมเขมรต้องแผ่มายังอีสาน ตะวันออก-ภาคกลาง-ตะวันตก-ใต้ของไทยเท่านั้น เพราะเราละเลยที่จะศึกษาหลักฐานที่สำคัญที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นของแต่ละพื้นที่ เช่นประติมากรรมสำริดแบบประโคนชัยนี้

ถามว่าทำไมต่างชาติเขาถึงสนใจ อาณาจักรโบราณอันเลือนลางมากกว่าเราที่เป็นเจ้าของหลักฐานนี้ กรมศิลปากรที่หน้าที่เช่นใดกันผมเสนอให้รวมปราสาทปลายบัด 2เข้าเป็นมรดกโลกด้วยเพราะเห็นว่าหลักฐานบนปราสาทเขาปลายบัด 2 สำคัญมากกว่าพนมรุ้ง แต่เลือกที่จะปฏิเสธเพราะว่าไม่ทราบแหล่งที่มาที่แน่นอนของประติมากรรมสำริด

ดูกันให้ชัด ๆ ว่า ฝรั่งเขาให้ความสำคัญกับประติมากรรมสำริดแบบประโคนชัยอย่างไร หลายปีที่ผ่านมาเขาจัดประชุม จัดแสดงให้ความรู้เป็นหนังสือเล่มใหญ่ บอกชัดว่า ประติมากรรมสำริดนี้มาจากเขาปลายบัด 2 เมื่อเขาขอยืมโบราณวัตถุที่เกี่ยวข้องจากไทยไปจัดแสดงนิทรรศการเรื่อง “Lost Kingdoms : Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, 5th to 8th Century” อย่างเป็นทางการ กรมศิลปากรไม่ลังเลที่จะส่งไปร่วมจัดแสดง และยังรายงานด้วยความชื่นชมว่า..

ขอยืมจากไทยมากที่สุดถึง ๔๑ รายการ ผู้จัดให้ความสำคัญกับโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุศิลปะทวารวดีมาก โดยใช้ธรรมจักรศิลาเป็นจุดเด่น (Hihglight) นำเข้าสู่นิทรรศการด้วยการตั้งแสดงเป็นชิ้นแรกพร้อมกับชื่อนิทรรศการ หนังสือประกอบนิทรรศการใช้พระพักตร์พระพุทธรูปศิลาจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เป็นหน้าปก และปกหลังเป็นภาพปูนปั้นพระพักตร์พระโพธิสัตว์จากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระปฐมเจดีย์ นอกจากนี้ภาพพระพักตร์ พระพุทธรูปศิลายังใช้เป็นภาพประกอบบัตรเชิญ โปสเตอร์งาน และแผ่นปลิวกิจกรรมด้วย

ถามว่าใครควรจะได้ความรู้จากโบราณวัตถุสำคัญนี้เพื่ออธิบายพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ เมื่ออ่านข้อความข้างต้นแล้ว ผมคิดว่ามีความขมขื่นที่หน่วยงานที่รับผิดชอบเรื่องนี้ได้ปิดกั้นความรู้ของคนในภูมิภาคนี้โดยเงื่อนไขที่คิดว่ามันยากที่จะตามทวงคืน ไม่มีหลักฐานรูปถ่ายว่ามาจากที่ใดกัน
เมื่อเขาเคยยืมมาหลายครั้ง

การขอคืนประติมากรรมสำริดด้วยการเจรจาให้ยืมโบราณวัตถุอื่น ๆ ที่มีอีกมากไปจัดแสดงชั่วคราวด้วยเนื้อหาหลักแตกต่างกันออกไปน่าจะเป็นเรื่องที่ดีกว่าการที่เขามีโบราณวัตถุของไทยในต่างประเทศเพียงไม่กี่ชิ้น

แนวทางนี้จึงควรเป็นทางออกที่ดีสำหรับการเจรจาขอความร่วมมือกันเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และเผยแพร่วัฒนธรรมของแต่ละชาติ ซึ่งกรมศิลปากรควรทำเรื่องนี้ด้วยเช่นกัน อย่าปล่อยให้เขาเอาเปรียบเราฝ่ายเดียวมันไม่ยุติธรรม

จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาเองเถิด

 

คอมเม้นต์

คอมเม้นต์